Tabaksaccijns is uitgewerkt

Den Haag, 4 oktober 2016

Extra verhogingen van de tabaksaccijns leveren niets meer op. Tussen 2011 en 2016 is de tabaksaccijns vier keer verhoogd met in totaal 750 miljoen euro. In dezelfde periode is de totale opbrengst van tabaksaccijns gedaald van 2,525 miljard euro (2011) naar 2,452 miljard euro (2016). Een daling van zo’n 75 miljoen euro ondanks een reeks van accijnsverhogingen. Dat blijkt uit berekeningen van de Accijnsmonitor, die periodiek wordt gepubliceerd op www.accijnslek.nl

Met de start van de Financiële Beschouwingen in de Tweede Kamer en later deze maand de behandeling van het Belastingplan 2017, maken de tabakswinkeliers in Nederland zich grote zorgen over een dreigende nieuwe accijnsverhoging op tabakswaren. Deze accijnsverhoging kan namelijk het gevolg zijn van de tegenbegrotingen die D66 en ChristenUnie hebben ingediend als reactie op de begroting en het Belastingplan 2017 van het kabinet.

Deze partijen willen hun wensen voor wijzigingen in het kabinetsbeleid onder meer dekken door een verhoging van 100 miljoen euro van de tabaksaccijns. Mocht het kabinet dit overnemen – zoals vorig jaar gebeurde op initiatief van D66 - of een amendement met die strekking worden aangenomen in de Tweede Kamer, dan is dat weer heel slecht nieuws voor de tabakswinkeliers, met name die in de grensstreken, aldus de brancheorganisaties NSO (tabakswinkeliers) en TZN (groothandels in tabaks- en zoetwaren).

Zeker in de wetenschap dat de verkopen van tabakswaren en de accijnsopbrengsten blijven tegenvallen. De accijnsinkomsten voor 2016  zijn nog niet helemaal duidelijk, maar geven voor het kabinet bepaald geen reden tot optimisme. Voorlopige berekeningen van de Accijnsmonitor laten zien dat de staat de geraamde meeropbrengst van 58 miljoen euro door de accijnsverhoging op shag per 1 april 2016 zeer waarschijnlijk niet gaat halen.

‘Tabakstoerisme’ blijft toenemen

Ondertussen neemt het ‘tabakstoerisme’ van Nederlanders naar België almaar toe. Vlaamse media meldden de afgelopen weken dat het aantal tabakswinkels aan de Belgische kant van de grensstreek het afgelopen jaar door de massale toestroom van Nederlandse consumenten fors is toegenomen. Zo is het aantal tabakswinkels in de Belgische enclave Baarle-Hertog verdubbeld van vijf naar tien. Dit alles ‘dankzij’ de structureel veel lagere prijzen van tabakswaren bij onze zuiderburen.

NSO en TZN doen daarom een indringend beroep op het kabinet niet akkoord te gaan met wederom een verhoging van de tabaksaccijns. Gelet op de financiële situatie van het rijk moet een relatief bescheiden bedrag van 100 miljoen euro dat D66 en de ChristenUnie als dekking in hun tegenbegroting hebben opgevoerd, ook elders te vinden zijn.

Toelichting

Sinds 2011 is vier keer de accijns op tabaksproducten verhoogd: 2011 (€ 200 mln), 2013 (€ 370 mln), 2015 (€ 80 mln) en 2016 (€ 100 mln). Dit is een totale accijnsverhoging op tabaksproducten van € 750 mln. Dit heeft grote gevolgen gehad voor de tabakswinkeliers in de grenstreken met België en Duitsland. Hun economische situatie is sterk verslechterd en sommigen staan op de rand van een faillissement. Tegelijkertijd profiteren de Belgische en Duitse overheidsfinanciën van de Nederlandse consument die over de grens goedkopere tabaksproducten koopt.

Maar ook de Nederlandse schatkist is er niets mee opgeschoten. De daadwerkelijk gerealiseerde inkomsten uit tabaksaccijns waren € 2,525 mld in 2011 en zijn gedaald tot naar schatting € 2,452 mld in 2016. Een daling van € 75 mln. Met andere woorden: van de accijnsverhogingen van € 750 mln die in de periode 2011-2016 steeds als extra opbrengsten zijn begroot, is niets gerealiseerd. En de tabakswinkelier betaalt het gelag. Wederom een verhoging in 2017 is daarom niet alleen onverstandig maar ook onverantwoord richting de tabakswinkeliers.

NSO en TZN zijn voorstander van een meerjarig accijnsbeleid met gematigde verhogingen. Een vergelijkbare aanpak in Duitsland heeft laten zien dat dit een effectieve bijdrage levert aan de erosie van de accijnsontvangsten uit tabaksproducten. Hiermee wordt voorkomen dat de accijnzen op tabaksproducten voor de vijfde keer in zes jaar tijd op ad-hoc basis worden verhoogd zonder dat dit een bijdrage levert aan de belastingontvangsten of het aantal rokers, maar wel forse schade toebrengt aan de tabakswinkeliers.

Zie ook onderstaande tabellen voor meer details over de cijfers.

Tabaksaccijns is u itgewerkt tabel 1

Tabaksaccijns is u itgewerkt tabel 2

Tabaksaccijns is u itgewerkt tabel 3

Tabaksaccijns is u itgewerkt tabel 4