De Accijnsmonitor 2013

Eindstand per 31 december 2013

Met het Lente akkoord van 2012 beoogde het kabinet in 2013 € 371 mln. extra aan accijnsopbrengsten binnen te halen voor de Nederlandse schatkist door per 1 januari 2013 de prijs van een pakje sigaretten met 35 cent en een pakje shag met 60 cent te verhogen.
Van deze meeropbrengst is niets terecht gekomen. Sterker nog, over geheel 2013 is vergeleken met 2012 zo’n € 32,7 mln. minder aan tabaksaccijns binnen gekomen. Een fors tekort over geheel 2013 van ruim € 400 mln. Dit blijkt uit de Accijnsmonitor over 2013.

eindstand accijnslek 2013

Vergelijking met de begrote accijnsinkomsten

Voor 2013 begroot de overheid een totale accijnsopbrengst van € 2.756 mln., inclusief de verhoging van € 371 mln. per 1 januari jl. Dit is een gemiddelde opbrengst van afgerond € 230 mln. per maand. De gecorrigeerde industrie cijfers worden hiertegen afgezet.

Tabaksaccijns: totale opbrengsten

Tabaksaccijns (x 1 mln.): Begroting vs Realisatie
Jaar Oorspronkelijke begroting Realisatie (*vermoedelijk) Meeropbrengst Beoogde meeropbrengst
2009  € 2.513  € 2.372  € 94  € 200
2010  € 2.340  € 2.407  € 35  € 200
2011  € 2.451  € 2.525  € 118  € 167
2012  € 2.574  € 2.502  -/- € 235
2013  € 2.756  € 2.353  -/- € 149  € 371

Het resultaat

Overzicht van de begrote accijnsopbrengsten en maandelijkse realisatie op basis van de gecorrigeerde verkoopgegevens van de tabaksindustrie.

Begrote en gerealiseerde accijnsopbrengsten sigaretten en kerftabak 2013(bedragen x € 1 mln.)
 Maand  Gerealiseerde Accijns  Begrote Accijns  Verschil  Verschil Cumulatief
 Jan  181,15  229,67  -/- 48,51  -/- 48,51
 Feb  182,14  229,67  -/- 47,52   -/-96,01
 Mrt  202,79  229,67  -/- 26,88  -/- 112,92
 Apr  203,76  229,67  -/- 25,90  -/- 148,82
 Mei  222,12  229,67  -/- 7,54  -/- 156,36
 Juni  204,88  229,67  -/- 24,78  -/- 181,14
 Juli  238,33  229,67 8,66  -/- 172,48
 Aug  205,20  229,67  -/- 24,47  -/- 196,95
 Sept  199,43  229,67   -/- 30,24  -/- 227,17
 Okt  207,66  229,67  -/- 22,01  -/- 249,20
 Nov  188,22  229,67  -/- 41,44  -/- 290,64
 Dec  223,55  229,67  -/- 6,12  -/- 296,76
Totaal  2.459,24 2.756,00  -/- 296,76

 

Samenvatting van de resultaten uit de accijnsmonitor 2013

  • Op basis van het Lenteakkoord is op 1 januari 2013 de accijns op een pakje sigaretten met 35 cent en op een pakje shag met 60 cent verhoogd. De beoogde opbrengst in 2013 is € 371 mln.
  • De tabaksbranche beoordeelde deze verhoging als veel te fors en voorspelde dat de beoogde opbrengst van € 371 mln. niet zou worden gerealiseerd.
  • De tabaksbranche heeft deze accijnsmonitor ontwikkeld die is gevalideerd door het onderzoeksbureau Ecorys. Vanaf 1 januari 2013 zijn de verkopen en de accijnsopbrengsten maandelijks in kaart gebracht en op www.accijnslek.nl gepubliceerd.
  • De al bestaande prijsverschillen met België en Duitsland liepen in 2013 verder op tot € 1 voor een pakje sigaretten en tot € 2,80 voor een pakje shag. Het gevolg was een overstap naar lager geprijsde tabaksproducten en toenemende aankopen van sigaretten en shag in de buurlanden.

consumentenprijs shag

consumentenprijs sigaretten

  • Dit laatste wordt onder meer bevestigd door het TNS-NIPO onderzoek naar de herkomst van shagverpakkingen in 2013.
  • De verkopen van tabaksproducten in België zijn eind 2013 hoger dan in Nederland terwijl België bijna 6 miljoen minder inwoners heeft.

binnenlandse verkoop

  • De Nederlandse tabakswinkeliers hebben in 2013 ruim 13% minder sigaretten en ruim 10% minder shag verkocht. De verkooppunten hebben hun omzetten scherp zien dalen zijn geconfronteerd met winkelsluitingen.
  • De forse accijnsverhogingen en de sterk gestegen consumenten prijzen hebben tevens de illegale handel en accijnsfraude in sigaretten en shag extra gestimuleerd, ook ten koste van de Nederlandse tabakswinkelier. Onderzoek van KPMG laat zien dat in 2013 meer dan 10% van de Nederlandse consumptie namaak of illegale sigaretten zijn. Uit onderzoek van TNS-NIPO blijkt dat in 2013 26% van de shagrokers overweegt te kopen via illegale kanalen.
  • De tabaksaccijnzen komen in 2013 volgens de accijnsmonitor € 32,7 mln. lager uit dan in 2012. De beoogde meeropbrengst van € 371 mln. is dus niet gerealiseerd. Sterker, het resultaat over 2013 is een tekort van ruim € 400 mln. Ondanks fors hogere accijnzen in 2013 leidt dit tot een drastische verlaging van de accijnsinkomsten (Laffer-effect).

gerealiseerde accijnsopbrengsten

  • Volgens de laatste ramingen van het Ministerie van Financiën (Miljoenennota 2014) komen de tabaksaccijnzen in 2013 (€ 2,353 mln.) ook ruim € 400 mln. lager uit dan aanvankelijk begroot (Miljoenennota 2013: € 2,756 mln.). De volgens het Lenteakkoord beoogde meeropbrengst van € 371 mln. is dus in het geheel niet gerealiseerd.
  • De geraamde accijnsopbrengsten uit tabak liggen in 2013 (de eerder genoemde € 2,353 mln.) lager dan het niveau in 2009 (€ 2,372 mln.). Dit in de wetenschap dat de accijns op een pakje sigaretten (19 stuks) in de periode 2009-2013 is toegenomen met 75 eurocent en op shag (50 gram) met € 1,20.
  • Kortom, de fors hogere accijnzen op tabak in 2013 leiden tot een drastische verlaging van de accijnsinkomsten (het effect van de zogeheten Laffer-curve).
  • Uit de meest recente kasrealisatie van het Ministerie van Financiën blijkt dat de tabaksaccijns in 2013 uiteindelijk € 100 mln. lager uitkomt dan in 2012. De optelsom van de maandelijks gerealiseerde accijnzen uit tabak bedraagt in 2013 volgens Financiën € 2.403 mln. terwijl dat in 2012 nog € 2.502 was. De forse accijnsverhoging op sigaretten en shag die op 1 januari 2013 werd ingevoerd had € 371 mln. moeten opbrengen. Dit is dus niet gerealiseerd en er resteert nu een tekort van € 471 mln.

Accijnsopbrengsten en tabaksverkopen

  •  Vanaf 2007 is de accijns op sigaretten en rooktabak fors verhoogd
  •  Het aantal rokers is in die periode niet of nauwelijks gedaald en in 2012 zelfs gestegen
  •  De beoogde meeropbrengsten bleven ver achter bij de gerealiseerde meeropbrengsten
  •  Vanaf 2011 daalt de jaarlijks gerealiseerde tabaksaccijns.

tabaksaccijns

De conclusies die de tabakssector uit de Accijnsmonitor 2013 trekt zijn

  • De tabaksaccijns als belastinginstrument is uitgewerkt. Onze accijnsmonitor toont aan dat de accijnsbasis is geërodeerd en ondanks forse accijnsverhogingen steeds minder opbrengt.
  • De Laffer-curve laat zien dat hier sprake is van een structurele en onomkeerbare ontwikkeling die verder wordt versterkt door de accijnsverhoging op tabaksproducten volgend jaar.
  • Een tegenvaller van deze omvang heeft zich bij de tabaksaccijns nog nooit voorgedaan. Het is desastreus voor de tabaksdetailhandel en een directe bijdrage aan de schatkist van België en Duitsland.
  • Gelet op de bestaande grote prijsverschillen met Duitsland en België is het volstrekt onlogisch de tabaksaccijns op 1 januari 2015 in Nederland weer verder te verhogen.
  • Tegen de achtergrond van de theorie van de Laffer-curve, is het vanuit het perspectief van de belastingontvangsten zeer goed verdedigbaar dat de laatste verhoging van de accijns op een pakje sigaretten (35 cent) en een pakje shag (60 cent) wordt teruggedraaid. Zelfs dan zouden de consumentenprijzen in Duitsland en België in theorie nog steeds hoger zijn dan hier.